Date:October 02, 2012
Situering van het fundamenteel/translationeel onderzoek omtrent multipel myeloom

Het fundamenteel wetenschappelijk onderzoek in de onderzoeksgroep “Hematologie (HEIM)” aan de VUB richt zich reeds 30 jaar op de pathobiologie van multiple myeloma. Verschillende gepubliceerde of nog lopende studies zijn gericht op het identificeren en karakteriseren van de “kanker stamcel” in myeloom. Een exacte identificatie van deze stamcel zou kunnen leiden tot de ontwikkeling van een zeer gerichte therapie om deze cel specifiek uit te schakelen en zo ook ziekteherval bij de patiënten te vermijden.

Een ander onderzoeksonderwerp betreft de verschillende interacties van myeloom cellen met de verschillende celtypes in het beenmerg. De myeloom cellen groeien in het beenmerg via zeer specifieke interacties met de “micro-omgeving”.

 

 

In verschillende projecten werd in het verleden nagagaan waarom de myeloom cellen specifiek naar het beenmerg gaan (homing) en welke moleculen hiervoor verantwoordelijk zijn. Eens in het beenmerg moduleren de myeloomcellen op hun beurt deze omgeving. Een voorbeeld hiervan is het induceren van de typische myeloom botziekte door het activeren van de osteoclasten (cellen die het bot afbreken) en anderzijds het onderdrukken van de osteoblasten, (cellen die het bot aanmaken). Een ander voorbeeld is de aanmaak van nieuwe bloedvaten die de aanvoer van zuurstof en nutriënten bevorderen (een proces dat angiogenese genoemd wordt). In de andere richting gaat de beenmerg micro-omgeving de myeloma cellen steunen in hun overleving en groei. Hierbij wordt onderzocht welke interacties verantwoordelijk zijn en hoe deze gereguleerd zijn (vooral onderzoek rond epigenetische regulatie).

Meer recent werd ook onderzoek gestart naar het gebruik van mesenchymale stamcellen voor experimentele stamceltherapie bij myeloom patiënten. Deze stamcellen kunnen uit beenmerg afgezonderd worden en beschikken over de eigenschap in verschillende celtypes te kunnen differentiëren waaronder osteoblasten. Er wordt onderzocht of deze stamcellen in staat zijn te migreren naar plaatsen in het beenmerg waar myeloom cellen gelocaliseerd zijn en ook kunnen bijdragen tot het afremmen of corrigeren van de tumor-geïnduceerde botafbraak.

Daarnaast wordt ook gezocht naar biomerkers die de prognose van myeloom patiënten of het effect van een specifieke anti-myeloom behandeling kunnen helpen voorspellen. In dit opzicht wordt in een project onderzoek verricht naar de rol van circulerende endotheelcellen. Circulerende endotheelcellen zijn cellen van de bloedvatwand die loskomen van de bestaande bloedvaten in het lichaam en vrijkomen in het bloed. Hun aantal is schaars bij gezonde individuen. Kanker veroorzaakt een toename van het aantal circulerende endotheelcellen en er is ook een associatie met de prognose. Bovendien normaliseert het aantal circulerende endotheelcellen eens de ziekte in remissie is. Deze bevindingen illustreren dat de meting van deze cellen in het bloed van de kanker patiënt meer informatie kan geven over prognose en het effect van een behandeling.

Actueel wordt in de onderzoeksgroep specifiek onderzoek gedaan naar het aantal circulerende endotheelcellen in het bloed van patënten met multipel myeloom. Daarenboven wordt het effect van behandelingen zoals met Velcade, Thalidomide en Revlimid verder onderzocht. Met dit onderzoek proberen we meer inzicht te krijgen in het nut van dergelijke biomerkers, in het voorspellen van welke patiënten op een specifieke behandeling zullen reageren, en of er ook een associatie is met de prognose.

Het uiteindelijk doel van de verschillende projecten is om nieuwe doelwitten te vinden die kunnen gebruikt worden voor het ontwikkelen van nieuwe therapieën en het verbeteren van de huidige therapieën. Om dit te onderzoeken heeft onze onderzoeksgroep enerzijds humane myeloma cellijnen en biologische stalen van patiënten ter beschikking en anderzijds hebben we een uniek muizenmodel dat de ziekte zeer sterk nabootst. Dit muizenmodel biedt het grote voordeel dat er continu biologisch materiaal beschikbaar is, maar vooral dat het gebruikt kan worden in preklinisch onderzoek. In dit laatste worden myeloma dragende muizen behandeld met verschillende therapieën (die ofwel zelf ontwikkeld zijn, ofwel ontwikkeld zijn in biotechnologische of farmaceutische bedrijven). Na behandeling wordt er gekeken of de dieren minder tumor ontwikkeld hebben en of dit ook leidt tot een significante overleving. Deze onderzoeken zijn reeds gebeurd in samenwerking met verschillende Belgische en internationale bedrijven. Wanneer positieve resultaten gevonden worden, kunnen deze therapieën verder geëvalueerd worden in klinische studies om de efficiëntie in de behandeling van myeloom patiënten verder te bewijzen.

Het onderzoek binnen ons centrum gebeurt in samenwerking met verschillende groepen in binnen – en buitenland. De financiering van dit onderzoek gebeurt door zowel Belgische fondsen (VUB, FWO-Vlaanderen, Stichting tegen Kanker, …) als internationale fondsen (EU, Association for International Cancer Research, Multiple Myeloma Research Foundation-USA, International Myeloma Foundation).